Przewlekła niewydolność nerek- definicje, stadia, przyczyny

Definicja i podział na stadia przewlekłej niewydolności nerek w ostatnich kilkunastu latach zmieniała się jednak. Został dokłanie ustalony podział na stadia przewlekłej choroby nerek jak i procedura rozpoznawania niewydolności nerek.

Według Marka Luciaka, „Przewlekła niewydolność nerek to zespół chorobowy charakteryzujący się powolnym, postępującym i przeważnie nieodwracalnym pogarszaniem się czynności nerek, prowadzącym do spadku szybkości filtracji kłębuszkowej (GFR) poniżej 80 ml/min/1,73 m2 i do nagromadzenia się w organizmie produktów przemiany azotowej”[1]. Definicja z książki pod redakcją B. Rutkowskiego i S. Czekalskiego brzmi: „Przewlekła choroba nerek (PchN) to wieloobjawowy zespół chorobowy powstały w wyniku uszkodzenia lub zmniejszenia liczby czynnych nefronów niszczonych przez różnorodne procesy chorobowe toczące się w miąższu nerek.”Natomiast definicja z książki „Choroby wewnętrzne” pod red. L. Pączka, K. Muchy i B. Foroncewicza brzmi: „Przewlekła niewydolność nerek jest to zespół kliniczny powstający w przebiegu procesów prowadzących do upośledzenia czynności wydalniczej i regulacyjnej nerek. Zespół ten ma charakter długotrwały, postępujący i nieodwracalny.”[3]

Stadia przewlekłej niewydolności nerek.

Przewlekłą niewydolność nerek dzielimy obecnie na 5 stadiów według stopnia zaawansowania choroby u pacjenta. Wytyczne podziału przewlekłej choroby nerek zostały opracowane przez amerykańską fundację National Kidney Foundation[2] (NKF) w 2002 roku i na ich podstawie zostały przytoczone poniższe dane. Stadia są szacowane według stopnia filtracji kłębuszkowej (eGFR). Im niższa wartość eGFR  tym bardziej zaawansowana jest choroba nerek. Stwierdzenie obniżonej filtracji kłębuszkowej jest podstawą do rozpoznania przewlekłej choroby nerek. Przy określaniu stadium choroby konieczne są również inne badania dodatkowe. Biopsja i badania obrazowe nerek pokazują odchylenia od normy w zakresie budowy nerki. Badanie moczu i jego osadu pokazuje zmiany ilościowe i jakościowe moczu. Również prosty pomiar ciśnienia tętniczego, choć jego wysokie wartości mogą świadczyń o wielu innych chorobach, mogą być wstępem do dalszej diagnostyki przewlekłej choroby nerek. Poziom mocznika we krwi informuje nas w jakim stanie są nerki pacjenta, jest on jednak mniej miarodajny niż klirens kreatyniny gdyż dużo większy wpływ na jego stężenie ma dieta i masa chorego[1]. W pierwszym i drugim okresie choroby pacjent może nie mieć żadnych objawów niewydolności nerek. W tym czasie, w zależności od przyczyny choroby można jeszcze zatrzymać postęp choroby. Ostatnie stadium choroby to już schyłkowa niewydolność nerek, nieodwracalna i wymagająca leczenia nerkozastępczego.

Przyczyny przewlekłej niewydolności nerek. Jest wiele przyczyn przewlekłej niewydolności nerek. Praktycznie każda choroba nerek może doprowadzić do schyłkowej niewydolności tego narządu. Poniżej zostały przedstawione przyczyny zostały wymienione przez krajowego konsultanta do spraw nefrologi w opracowaniu „Rozpoznawanie i leczenie chorób nerek – wytyczne, zalecenia i standardy postępowania”. Jedną z najczęstszych przyczyn uszkodzenia nerek jest obecnie nefropatia cukrzycowa. Według danych[1] krajowego konsultanta do spraw nefrologii B. Rutkowskiego z 2005 roku w 27,16% przyczyną przewlekłej niewydolności nerek jest nefropatia cukrzycowa. Na drugim miejscu w 18, 57% przypadków przyczyną jest kłębuszkowe zapalenie nerek i trzecim nefropatia nadciśnieniowa – 14,38%. Niewątpliwie cukrzyca, zwłaszcza typu II jest coraz częstszą chorobą, występującą u coraz młodszych osób. Dlatego można spodziewać się że cukrzyca jako przyczyna schyłkowej niewydolności nerek będzie występowała coraz częściej.  Kolejną częstą przyczyną przewlekłej niewydolności nerek są tak zwane kłębuszkowe zapalenia nerek, zarówno pierwotne jak i wtórne. Również zapalenie śródmiąższowe  i odmiedniczkowe nerek, które często jest skutkiem nawracających infekcji układu moczowego  mogą prowadzić do schyłkowej niewydolności nerek. Wielotorbielowate zwyrodnienie nerek (WZN), które jest chorobą wrodzoną, również należy to etiologii przewlekłej niewydolności nerek. Coraz częściej  przyczyną niewydolności nerek jest nefropatia toksyczna, zwłaszcza u osób biorących duże ilości leków, w szczególności niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Nefropatia zaporowa jest zaś stosunkowo niegroźną przyczyną niewydolności nerek, ponieważ odwracalną w przypadku szybkiej interwencji chirurgicznej. Najczęściej występuje u mężczyzn po powiększeniu gruczołu krokowego, który uciska cewkę moczową. Kolejną przyczyną upośledzonej czynności nerek, jest miażdżyca tętnic nerkowych. Niedokrwione nerki działają coraz słabiej doprowadzając do schyłkowej niewydolności nerek.

Do czynników ryzyka progresji przewlekłej niewydolności nerek zalicza się nadciśnienie tętnicze, otyłość, płeć męską, palenie tytoniu, zbyt wysoką podaż białka w diecie, hiperlipidemię. Do innych chorób oraz oraz stanów współistniejących które przyśpieszają rozwój choroby zalicza się ciążę i podeszły wiek pacjenta.[1]

 Literatura:

[1]    B. Rutkowski, S. Czekalski, E. Król, Rozpoznawanie i leczenie przewlekłej choroby nerek, „Rozpoznawanie i leczenie chorób nerek – wytyczne, zalecenia i standardy postępowania” pod red. B. Rutkowski, S. Czekalski, Termedia Wydawnictwa Medyczne, 2008, str. 213-226

[2] Definition and classification of stages of chronic kidney disease. Clinical Practice guidelines for chronic kidney disease: evaluation, classification and stratification. Part 4. Am. J. Kidney Dis. 2002; 39 (supl. 1): S46–S75.

[3]  B. Czarkowska – Pączek, K. Mucha, Przewlekła niewydolność nerek, „Choroby wewnętrzne”, L. Pączek, K. Mucha, B. Foroncewicz, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2006, str. 407

[4]  M. Luciak, „Przewlekła niewydolność nerek”, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2002, str. 9

Anna A.

Praca jest  fragmentem pracy lic. udostępnionej w celach naukowych. Kopiowanie nie dozwolone.

 

Leave a reply

required