Edukacja pacjenta z przewlekłą niewydolnością nerek

Zarówno w Polsce jak i na całym świecie coraz więcej osób choruje na przewlekłą chorobę nerek. Powszechna edukacja pacjentów zmniejsza liczbę powikłań, zmniejsza koszty leczenie oraz poprawia jakość życia pacjentów. Pacjenci są rzadziej hospitalizowani oraz mają lepszą kontrolę niedokrwistości, niedożywienia oraz gospodarki wapniowo-fosforanowej. Edukacja powinna być skierowana nie tylko do chorych lecz także ich rodzin lub opiekunów, którzy przy braku samodzielności pacjenta odgrywają kluczową rolę w procesie jego leczenia.

Edukacja pacjenta z przewlekłą chorobą nerek powinna być traktowana jako element leczenia. Chorzy jak najwcześniej powinni być informowani o możliwych rodzajach leczenia nerkozastępczego w przypadku utraty czynności nerek. Pacjent powinien mieć możliwość świadomego podjęcia decyzji odnośnie sposobu leczenia. Zmniejsza to stres u pacjenta związany z koniecznością zachodzących zmian w jego życiu. Według zaleceń zespołu krajowego konsultanta do spraw nefrologi[1] edukacja pacjenta powinna być odbywana niezależnie od stanu zaawansowania choroby. Treści edukacyjne jednak różnią się między sobą w zależności od stadium choroby oraz sposobu leczenia nerkozastępczego.

Informacje odnośnie sposobu prowadzenie edukacji w zależności od stadium PChN zostały zaczerpnięte z zaleceń zespołu krajowego konsultanta do spraw nefrologi. Pacjenci w pierwszym stadium PChN powinni być poinformowani jak często zespół ten występuje oraz jakie niesie konsekwencje. Według danych przedstawionych w tym samym dokumencie PChN występuje wśród 10 – 18% społeczeństwa. W grupach ryzyka na 50% osób może mieć ten zespół. W II i III stadium PChN pacjenci powinni być zaznajomieni z niefarmakologicznymi oraz farmakologicznymi metodami nefroprotekcji. Pacjent i jego rodzina powinni nabyć umiejętność dbania o zdrowie. Dzięki temu progresja przewlekłej niewydolności nerek jest wolniejsza i później występują powikłania. W stadiach tych bowiem nefroprotekcja przynosi najlepszy efekt medyczny. Chorzy powinni poznać czynniki przyśpieszające rozwój PChN, choroby niedokrwiennej serca. Edukacja powinna obejmować również wiedzę na ten aktywności fizycznej, rehabilitacji, konieczności regularnego przyjmowanie zleconych przez lekarza leków oraz przestrzegania diety. W IV stadium PChN edukacja obejmuje oprócz wcześniej wymienionych zagadnień zagadnienia związane z leczeniem nerkozastępczym. Chory powinien zostać przygotowany do świadomego wyboru opcji terapeutycznej. Jeśli któraś z metod dializacyjnych nie jest dostępna w danym ośrodku dializ chory powinien mieć możliwość zostanie skierowanym do innego ośrodka, który mu to zagwarantuje. Leczeniem z wyboru jest transplantacja nerki, najlepiej od żyjącego spokrewnionego dawcy. W V stadium PChN, czyli w okresie schyłkowej niewydolności nerek chorzy być edukowani na temat powikłań dializoterapii, możliwości im zapobiegania oraz wczesnego wykrywania.  Edukacja powinna zostać wykonana również u pacjentów po zabiegu transplantacji nerki. Treści edukacyjne w tym przypadku obejmują zasady samokontroli, możliwych powikłań oraz przestrzegania zaleceń koniecznych do uzyskania dobrych wyników terapii.

Dieta pacjentów z niewydolnością nerek

Chorzy na przewlekłą niewydolność nerek powinni kontrolować ilość spożywanych i wydalanych płynów. Informacje o sposobie prowadzenia bilansu płynów pochodzą z publikacji „Leczenie nerkozastępcze w praktyce pielęgniarskiej”[1] autorstwa B. Rutkowskiego. Bilans płynów pacjenta z przewlekłą niewydolnością nerek powinien być obliczany według wzoru: ilość dobowego spożycia płynów = ilość oddawanego moczu + 500 ml. U pacjentów dializowanych otrzewnowo  dobowy bilans obliczamy według następującego wzoru: ilość oddanego moczu + 500 ml + ultrafiltracja (objętość płynu usunięta drogą dializy). Gdy pacjent jest leczony hemodializami a nie oddaje  już moczu wcale lub śladowe ilości, przyrost masy ciała pomiędzy dializami nie powinien wynosić więcej niż 1,5 do 2 kg. Chory powinien pić zawsze wtedy kiedy odczuwa pragnienie. Jeśli miał zwyczaj picia wody nawet bez odczuwania pragnienia musi z tego zrezygnować. Aby nie wzmagać pragnienia, chorzy powinni zrezygnować ze spożywania produktów wysoko solonych takich jak chipsy, paluszki, słone sery. Ilość spożywanych płynów może być zwiększona w czasie zwiększonej utraty wody innymi drogami, gdy chory bardziej się poci np. w upalny dzień, w czasie gorączki jak również w przypadku wymiotów czy biegunki.

Edukacją pacjentów nerfrologicznych zajmują się głównie pielęgniarki. W przyszłości, zwłaszcza w dużych ośrodkach powinny zostać stworzone stanowiska pielęgniarek edukacyjnych. W artykule B. Białobrzeskiej „Rola pielęgniarki w edukacji pacjenta z przewlekłą chorobą nerek”[2] można się dowiedzieć jakich zasad powinno się przestrzegać w edukacji pacjenta nefrologicznego. W procesie edukacji możemy wyróżnić 5 niezbędnych reguł do osiągnięcia zamierzonych efektów. Udział pacjenta w procesie zarówno edukacji jak i opieki powinien być partnerski. Chory jest zainteresowany nauką samoopieki i chętnie współpracuje z personelem. Kolejną zasadą jest przestrzeganie zasad poprawnej komunikacji.  Należy posługiwać się językiem zrozumiałym dla pacjenta i starać się unikać ściśle medycznych terminów. Z tego samego powodu dobór treści powinien być racjonalny. Należy unikać zbędnych szczegółów medycznych i skupiać się na treściach praktycznych, mających zastosowanie w życiu codziennym pacjenta. Jak w każdym przypadku obowiązuje podejście holistyczne do pacjenta. Traktowanie każdego pacjenta indywidualnie, unikanie schematycznego traktowania jest kolejna zasadą. Każdy chory ma prawo do własnych przekonań i do subiektywnej oceny zdrowia i choroby. Pacjent i jego rodzina powinni mieć możliwość zadawania pytań, zaś trudniejsze zagadnienia. Edukacja pacjenta powinna być zakończona testem w celu sprawdzenia efektu edukacji.

 

 Literatura:

[1]B. Rutkowski z zespołem konsultanta krajowego i grupą ekspertów, „Stanowisko Zespołu Konsultanta Krajowego w Dziedzinie Nefrologii w sprawie edukacji pacjentów nefrologicznych”, Forum Nerfologiczne, 2009, tom 2, nr 3, str. 137 – 140

[2]B. Białobrzeska, „Rola pielęgniarki w edukacji pacjenta z przewlekłą chorobą nerek”, Forum Nefrologiczne, 2008, tom 1, nr 1 , str. 45 – 51

Anna A.

Artykuł jest częścią pracy licencjackiej udostępnioną w celach edukacyjnych. Kopiowanie i publikowanie zabronione

Leave a reply

required