Edukacja pacjenta z padaczką – przyjmowanie leków

Edukując pacjenta, należy zacząć od kwestii podstawowych, które nie zawsze są mu znane, tj.:
• Wyjaśnienie zasadności ciągłego przyjmowania leków. Szczególnie u osób starszych i dzieci, które mogą nie zdawać sobie sprawy z przewlekłego obrazu padaczki, odstawiając tym samym leki po zakończeniu jednego opakowania. Edukacja powinna być również dostępna dla osób opiekujących się chorym: to one często podają pacjentowi leki, dlatego muszą być świadome, że tylko stałe stężenie leku we krwi chroni przed napadami padaczkowymi.
• Stałe pory przyjmowania leków najlepiej skojarzyć z inną – wykonywaną regularnie w danej porze dnia czynnością, np. jedzeniem śniadania, myciem zębów. Pomoc w przestrzeganiu czasu przyjmowania mogą specjalne pojemniczki oznakowane dniami tygodnia i porą dnia. Pacjent przyjmuje wtedy kolejną tabletkę z rzędu przegródek, a rodzina może kontrolować ich ilość i zauważyć ewentualne pominięcie dawki.
• Ominięcie tabletki. Epileptyk musi być poinformowany, że w razie nieprzyjęcia preparatu nie może przyjąć podwójnej dawki w późniejszym czasie. Należy dalej przestrzegać zaleceń lekarza, tak jak gdyby lek się przyjęło o zwykłej porze, zachowując odstęp czasowy pomiędzy dawkami.
• Pacjent nie powinien sam zastępować leku innym (tak zwanym lekiem generycznym). Choć preparaty te maja podobne działanie, mogą być uzupełniane o inne substancje stabilizujące, które wyzwolą niespotykane u danego pacjenta objawy uboczne. Leki generatywne mogą też mieć inny czas działania, przez co zmienione jest ich dawkowanie.
• Epileptyk musi wiedzieć, z jakimi konsekwencjami wiąże się samowolne odstawienie leków. Do konsekwencji nieprzyjęcia medykamentów zaliczamy:
a) stan padaczkowy, który jest stanem zagrożenia życia
b) wystąpienie napadu padaczkowego, w tym napadu o innym niż dotychczas charakterze.
• Pacjent nie powinien zmieniać dawek leku bez konsultacji ze specjalistą.

Rozmawiając z pacjentem, należy zachęcić go do przeczytania ulotek dołączonych do leków, wyjaśniając jednocześnie działania niepożądane. Wielu pacjentów, widząc listę skutków ubocznych, jest zniechęcona do stosowania preparatu, dlatego trzeba ich uspokoić i zobiektywizować treści zawarte w broszurze. W kwestii działań niepożądanych należy podkreślić te nietypowe i zagrażające życiu oraz uczulić pacjenta, że jeśli któryś z nich się pojawi, powinien niezwłocznie to zgłosić. Oczywiście, pacjent stosujący farmakologiczną terapię przeciwpadaczkową nie powinien spożywać alkoholu, a przy występowaniu chorób współistniejących i przyjmowaniu innych leków zobowiązany jest sprawdzić, czy leki nie wpływają na siebie, np. osłabiająco lub wzmacniająco swoje działanie. U kobiety w wieku rozrodczym przy stosowaniu topiramatu, lamotryginy czy karbamazepiny informujemy pacjentkę, że leki te osłabiają działanie hormonalnej antykoncepcji.

W początkowym etapie leczenia pacjent powinien robić notatki, w jaki sposób i kiedy zwiększyć kolejną dawkę oraz kiedy zgłosić się na wizytę kontrolną. To samo postępowanie dotyczy wycofywania leku bądź wprowadzania nowego preparatu. Pomaga to unikać pomyłek i zmniejsza stres chorego, związany z dezorientacją.

Zaufanie pacjenta do personelu medycznego a przebieg leczenia

Duże znaczenie w procesie leczenia ma nawiązanie więzi pacjent-lekarz. Zdobycie zaufania chorego jest kluczowym elementem terapii, a jego brak często utrudnia skuteczne prowadzenie leczenia pacjenta. Chory jest mniej zmotywowany do współpracy i może negować sens podjętych przez lekarza działań. Taki chory zażywa leki wtedy, „gdy mu się przypomni”, omijając więc konieczne dawki, co skutkuje częstszymi, bardziej nasilonymi napadami. Pogarsza to jego samopoczucie i funkcjonowanie w środowisku. Przenosi winę za brak poprawy na lekarza, co wzbudza niechęć do kontaktów z nim bądź podejrzewa go o źle postawioną diagnozę. Często szuka innego, „ lepszego” w swoim mniemaniu doktora, odwiedzając kolejne poradnie neurologiczne, a skutkiem tego opóźnia się faktyczne leczenie i monitorowanie postępów.

Najczęstsze powody, dla których pacjenci przerywają leczenie

Pacjent przy braku wiedzy o charakterze choroby – znudzony przyjmowaniem leków, przeświadczony o wyleczeniu lub zniechęcony skutkami ubocznymi preparatów – przerywa skuteczne leczenie, co powoduje pogorszenie i „powrót do początków” choroby. Najczęściej zgłaszający się do lekarza skarżą się na nasilenie napadów, jednocześnie zatajając odstawienie leków. W takich wypadkach po szczerej rozmowie z pacjentem leczenie zaczyna się od początku, stopniowo zwiększając dawki. Jeśli chory zgłaszał nazbyt uporczywe działania niepożądane leku, należy spróbować terapii innym preparatem bądź myśleć o leczeniu skojarzonym w mniejszych dawkach.
Wyżej wymienionych sytuacji można uniknąć – rozmawiając z pacjentem, nie zaś jedynie do niego mówiąc. Chory zadający pytania, mający wątpliwości, które głośno wypowiada, to pacjent zaangażowany w swoją chorobę, warto więc wykorzystać tę nić porozumienia.

Magda Z.
Artykuł jest częścią pracy lic. Kopiowanie i publikowanie zabronione.

Leave a reply

required