Nadciśnienie tętnicze – rodzaje, przyczyny, objawy

Nadciśnienie tętnicze (łac. hypertonia arterialis) to początkowo bezobjawowa, stosunkowo łatwo wykrywalna choroba charakteryzująca się stale lub okresowo podwyższonym ciśnieniem tętniczym krwi(1). Nadciśnienie tętnicze dzieli się na:pierwotne (samoistne), wtórne (objawowe, złośliwe).
Patogeneza nadciśnienia tętniczego pierwotnego jest wieloczynnikowa. Istotną rolę w rozwoju tej choroby odgrywają: układ renina-angiotensyna-aldosteron, układ nerwowy (jego wzmożona aktywność) oraz substancje presyjne i hipotensyjne wytwarzane przez komórki śródbłonka naczyń. Do czynników przyczyniających się do powstania choroby nadciśnieniowej samoistnej zaliczyć można również predyspozycję genetyczną, wpływy środowiskowe, m.in. otyłość, nadmierne spożycie soli kuchennej i alkoholu, małą aktywność fizyczną, niedostatek snu, powtarzające się bodźce stresowe (2).
Nadciśnienie pierwotne ujawnia się najczęściej między 30 a 50 rokiem życia. W większości przypadków przez wiele lat cechuje się bezobjawowym przebiegiem. Objawy kliniczne pojawiają się zwykle w zaawansowanym okresie choroby, któremu towarzyszą powikłania narządowe. Nadciśnienie pierwotne przyspiesza rozwój zmian miażdżycowych w naczyniach wieńcowych i znacznie zwiększa ryzyko choroby wieńcowej i zawału mięśnia serca; może również prowadzić do lewokomorowej niewydolności serca. Jednym z najgroźniejszych powikłań narządowych są zmiany w mózgu w postaci udaru w przebiegu zakrzepu lub krwotoku. U chorych z nadciśnieniem pierwotnym stwierdza się częstsze występowanie tętniaków w obrębie naczyń mózgowych niż u osób z prawidłowym ciśnieniem (3).
Nadciśnienie wtórne (złośliwe) jest to najcięższa postać nadciśnienia tętniczego (RR rozk. >120-140 mm Hg), która charakteryzuje się wysokim ciśnieniem rozkurczowym, szybkim postępem powikłań narządowych – szczególnie niewydolnością serca i nerek – zmianami
w obrębie naczyń siatkówki (przesięki, wybroczyny, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego),także rozwojem encefalopatii(4).
Najczęstszymi przyczynami nadciśnienia wtórnego są m.in.:
przewlekłe choroby nerek,
przyjmowanie niektórych leków (np. niesteroidowe leki przeciwzapalne, leki immunosupresyjne, doustne środki antykoncepcyjne, pochodne efedryny, erytropoetyna),
koarktacja aorty,
zaburzenia hormonalne,
zaburzenia metaboliczne,
bezdech nocny,
choroby nadnerczy (hiperaldosteronizm pierwotny, zespół Cushinga),
nadczynność i niedoczynność tarczycy,
nadczynność gruczołów przytarczycznych,
nadciśnienie naczyniowo-nerkowe(5).

1.Januszewicz A. i in. [ red.], Nadciśnienie tętnicze, Medycyna Praktyczna, wyd. II, Kraków 2004, s. 385-386; Januszewicz A., Nadciśnienie tętnicze. Zarys patogenezy, diagnostyki i leczenia, Medycyna Praktyczna, Kraków 2009, s. 21-23;
2.Talarska D., Zozulińska-Ziółkiewicz D. [red.], Pielęgniarstwo Internistyczne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, s. 98.
 Kaplan N. M., Nadciśnienie tętnicze, red. Witkowska M., Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner, Wrocław 1999, s. 48.
3.Januszewicz A., Nadciśnienie tętnicze. Zarys patogenezy, diagnostyki i leczenia, Medycyna Praktyczna, Kraków 2009, s. 195-200.
4.Dz. cyt., s. 201-206; zob. Nadciśnienie tętnicze, red. Januszewicz A. i in., Medycyna Praktyczna, wyd. II, Kraków 2004, s. 569-575.
5. Pączek L., Mucha K., Foroncewicz B. [red.], Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004, s. 46-47.

Katarzyna P.
Artykuł jest częścią pracy licencjackiej udostępnioną w celach edukacyjnych. Kopiowanie i publikowanie zabronione.

Leave a reply

required