Leczenie niefarmakologiczne nadciśnienia tętniczego

Leczenie niefarmakologiczne nadciśnienia tętniczego polega na modyfikacji stylu życia. Metody tego rodzaju leczenia stanowią ważny element profilaktyki nadciśnienia tętniczego – skutecznie obniżają ciśnienie tętnicze, a także zmniejszają ryzyko rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego. Leczenie niefarmakologiczne powinno być wdrożone niezależnie od tego, czy chory stosuje leczenie farmakologiczne.
W skład leczenia niefarmakologicznego wchodzą przede wszystkim:
zmniejszenie nadwagi
ograniczenie spożycia sodu
właściwa podaż potasu
aktywność fizyczna
zaprzestanie palenia tytoniu.
Osoby otyłe częściej chorują na nadciśnienie tętnicze. Zmniejszenie nadwagi jest podstawową metodą leczenia, ponieważ normalizacja masy ciała przyczynia się do obniżenia ciśnienia tętniczego.
Miarą stopnia otyłości jest wskaźnik masy ciała – body mass index (BMI):
BMI = masa ciała/wzrost w metrach do kwadratu (kg/m2)
Wskaźnik, który wynosi 25-30 kg/m.kw. oznacza nadwagę.

Zmniejszenie masy ciała o ok. 1 kg obniża ciśnienie skurczowe średnio o 1,6 mm Hg, natomiast rozkurczowe – o 1,3 mm Hg. Masę ciała można zredukować na przykład poprzez zwiększenie aktywności fizycznej oraz odpowiednią dietę. U osób otyłych normalizacja masy ciała korzystnie wpływa na zmniejszenie objętości wewnątrznaczyniowej, modyfikuje także szereg zaburzeń humoralnych i metabolicznych (1).
Sód jest pierwiastkiem niezbędnym do życia. Odpowiada za prawidłowe przewodzenie impulsów nerwowych, prawidłową czynność komórek mięśniowych, jest ważną składową gospodarki wodno-elektrolitowej organizmu. Głównym źródłem sodu w diecie jest sól kuchenna(2).Zwiększenie spożycia sodu wiąże się ze wzrostem ryzyka wystąpienia nadciśnienia tętniczego. Badania prowadzone w ostatnich latach wykazały, iż dzienne spożycie soli kuchennej sięga 15 gramów na dobę, a – według zaleceń Europejskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego – nie powinno przekraczać 5 gramów. Ograniczenie spożycia soli jest dużym wyzwaniem zarówno dla lekarza, ponieważ wymaga poświęcenia czasu na szczegółową edukację, jak i dla pacjenta – z uwagi na konieczność ciągłego zwracania uwagi na dietę oraz czasochłonność samodzielnego przygotowywania posiłków. Ograniczenie ilości sodu w diecie jest jednym z głównych zaleceń dotyczących modyfikacji stylu życia u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym.
Zaleca się:
spożywanie posiłków naturalnych, świeżych warzyw i owoców,
unikanie produktów konserwowanych związkami sodu,
zmniejszenie stosowania soli w trakcie przygotowywania posiłków w domu oraz ich dosalania(3).
Norma spożycia soli dla dziecka w wieku 4-6 lat – 3 gramy (4).
W leczeniu niefarmakologicznym regularna aktywność fizyczna odgrywa bardzo ważną rolę zarówno w profilaktyce, jak i leczeniu nadciśnienia tętniczego. Wpływa na hemodynamikę, czyli zmniejszenie częstotliwości rytmu serca i oporu obwodowego oraz zwiększenie wskaźnika sercowego. Systematyczna aktywność powoduję spadek ciśnienia skurczowego o ok. 12 mm Hg, natomiast rozkurczowego – o ok. 6 mm Hg. U osób chorujących na nadciśnienie tętnicze spadek ten jest bardziej zauważalny niż u osób z prawidłowym ciśnieniem krwi. Mała aktywność fizyczna związana jest z rozwojem współczesnej technologii (telewizja, komputery, Internet, rozwój motoryzacji) i dotyczy głównie ludzi młodych. Taki tryb życia sprzyja powikłaniom układu sercowo-naczyniowego.Kolejnym czynnikiem wpływającym na obniżenie ciśnienia tętniczego jest zwiększenie poziomu potasu (norma 3,5-5,0 mmol/l). Potas ma korzystny wpływ na ścianę naczyniową, hamuje proliferacje komórek mięśni gładkich oraz agregację płytek i wytwarzanie wolnych rodników przez śródbłonek. Rola potasu w organizmie człowieka jest niezmiernie ważna, ponieważ wpływa na prawidłowe przewodzenie bodźców między komórkami, prawidłową pobudliwość komórek oraz ich sprawne działanie.
Korzystna modyfikacja diety umożliwia zmniejszenie ilości przyjmowanych leków hipotensyjnych.
Produkty spożywcze zawierające potas:
ziemniaki pieczone,
buraki czerwone gotowane,
śliwki, morele suszone,
sok pomidorowy,
chudy jogurt,
pestki dyni,
banany,
sok pomarańczowy świeżo wyciskany,
melony.

1.Januszewicz A., Nadciśnienie tętnicze. Zarys patogenezy, diagnostyki i leczenia, Medycyna Praktyczna, Kraków 2009, s. 422-424,Januszewicz A. i in. [red.], Nadciśnienie tętnicze, Medycyna Praktyczna, wyd. II, Kraków 2004,s. 817-818.
2.http://www.nadcisnienie.org.pl/jakzyc/spozyciesoli/
3 Januszewicz A., Nadciśnienie tętnicze. Zarys patogenezy, diagnostyki i leczenia, Medycyna Praktyczna, Kraków 2009, s. 424-427.
4. Wrotek K., Interpretacja wyników badań, Mediaprofit, b. m. 2008, s. 66.

Katarzyna P.
Artykuł jest częścią pracy licencjackiej udostępnioną w celach edukacyjnych. Kopiowanie i publikowanie zabronione.

Leave a reply

required