Problemy spotykane w chorobie Addisona

Wysokie i niskie stężenia kortyzolu

Najczęstszą przyczyną uczucia zmęczenia i dużego osłabienia jest zbyt niskie stężenie kortyzolu we krwi. Zbyt niskie stężenie kortyzolu może być przyczyną następujących dolegliwości co zostało pokazane w tabeli nr 3.[4]

 

Tabela 3. Podział objawów zaburzeń  stężenia kortyzolu we krwi

Wysokie stężenia kortyzolu Niskie stężenia kortyzolu
Osteoporoza Uczucie osłabienia
Cienka, pergaminowa skóra Zmęczenie
Wahania nastroju, agresywność Zwiększona pigmentacja skóry
Obrzęki Bóle głowy i stawów
Otyłość Utrata apetytu i niewielkie uczucie    mdłości
Siniaki Głód soli
Nadciśnienie Uczucie pragnienia
Zaczerwienienie twarzy Duże uczucie mdłości i wymioty są objawem poważnego niedoboru kortyzolu
Trądzik Niskie stężenie poziomu cukru we krwi

Opracowano na podstawie Francis S. Greenspan, David G. Gardner: Endokrynologia ogólna i kliniczna, Wyd. Czelej, Lublin 2004,  381 – 390

Takie objawy najczęściej spotykają chorych w godzinach popołudniowych ok. godziny 14-tej. Zawłaszcza u osób, które przyjmują dawkę hydrokortyzonu 2 razy dziennie. Jeżeli często się zdarza, że towarzyszą Ci powyższe objawy oznacza to, że prawdopodobnie korzystne byłoby dla Ciebie przyjmować hydrokortyzon w mniejszych dawkach lecz częściej. Jeżeli zaś powyższe objawy towarzyszą Ci ciągle oznacza to, że dobowa dawka hydrokortyzonu najprawdopodobniej musi być zwiększona. Skonsultuj się w tym celu ze swoim lekarzem endokrynologiem.[8]

Zbyt niska dawka przyjmowanego leku może dawać również inne objawy. Bardzo częsty wśród osób chorych na Addisona jest głód soli. Dzieje się tak ponieważ w tej chorobie towarzyszy zwiększona utrata sodu. Dlatego też zwiększone spożycie soli w tej chorobie jest wręcz wskazane. Jeżeli jednak zauważysz, że głód soli się bardzo zwiększył oznacza  to, że konieczne może być wykonanie badań kontrolnych i wizyta u lekarza. Niektórzy chorzy mają zapotrzebowanie na spożycie kwasów np. soku z cytryny, sok z ogórków kiszonych. Zwiększone zapotrzebowanie na spożycie węglowodanów słodyczy towarzyszy wielu osobom. Jeżeli jednak zdarza Ci się to przeważenie o tej samej porze może to oznaczać, że przerwa między kolejnym dawkami leku jest zbyt duża.[3]

Jeżeli często towarzyszy Ci uczucie pragnienia, często oddajesz mocz może to z kolei oznaczać, że dawka przyjmowanego fludrokortyzonu jest za niska. Zwiększone uczucie pragnienia oznacza często również, że pora przyjąć kolejną dawkę hydrokortyzonu. Choroba Addisona sprzyja również odwodnieniu po spożyciu dużej ilości kawy, herbaty lub alkoholu.  Wszystkie te objawy mogą również towarzyszyć innym chorobom jak niewydolność nerek lub cukrzyca dlatego jeśli utrzymują się przez dłuższy czas niezbędne jest wykonanie dodatkowych badań.[3]

Osteoporoza : ABY ZAPOBIEC OSTEOPOROZIE NALEŻY:[2]

1.     Kontrolować regularnie poziom swój poziom kortyzolu we krwi.

2.     Unikać bez potrzeby większych dawek kortyzolu.

3.     W swojej diecie uwzględnić produkty zawierająca dużo wapnia i witaminy D. Jeśli nie odpowiadają Ci te produkty poproś lekarza by wypisał Ci tabletki suplementujące wapń i witaminę D. Źródła wapnia w pożywieniu: produkty mleczne, żółte i białe sery, mleko w proszku. Kobiety w wieku 20-40 oraz mężczyźni w wieku 20-60 lat potrzebują dziennie ok. 1000 mg wapnia. Kobiety po 50 roku życia nie stosujące hormonalnej terapii zastępczej potrzebują ok. 1500 mg wapnia na dobę zaś mężczyźni po 60 roku życia ok. 1200 mg wapnia. Spożycie wapnia w ciągu doby można obliczyć za pomocą zawartości wapnia w szklance mleka. Szklanka mleka zawiera ok. 300 mg wapnia a zawartość wapnia w innych produktach mlecznych stanowi ok. 25% zawartości wapnia w szklance mleka. Jeżeli Twoje dobowe spożycie wapnia jest niewystarczające skonsultuj to z lekarzem. Zdecyduje on czy potrzebna jest suplementacja.Źródło witaminy D: jest dostarczana do organizmu drogą pokarmową oraz wyniku syntezy skórnej pod wpływem promieniowania słonecznego – fale UVB. Źródłem witaminy D z pożywienia mogą być tłuste ryby takie jak: sardynka, śledź i makrela.

4.     Stosować zbilansowaną dietę.

Odchudzanie, duża utrata wagi nie wpływają dobrze na twoje kości. Najważniejsze jest zachowanie odpowiednich proporcji.

 

5.     U kobiet po menopauzie zaleca się stosowanie hormonalnej terapii zastępczej, gdyż zmniejsza ona znacznie zagrożenie pojawienie się osteoporozy. Zgłoś się do swojego lekarza ginekologa by dobrał Ci odpowiednie leczenie.

6.     Stosować wysiłek fizyczny

Zalecane są regularne  spacery 20 minut dziennie lub  ćwiczenia na siłowni 3 razy w tygodniu po 30 minut. Celem ćwiczeniem jest ogólna  poprawa sprawności fizycznej. Dzięki ćwiczeniom tolerancja na wysiłek jest poprawiona, organizm jest mniej podatny na kontuzje, poprawia się ruchomość w stawach, koordynacja i sprawność ruchowa. Przeciwwskazane są ćwiczenia, które grożą kontuzją takie jak: taniec, aerobik, jogging. Są to ćwiczenia zbyt obciążające dla kości i niosą ryzyko złamań. Najlepszymi ćwiczeniami są pływanie, spacery i jazda na rowerze. Pamiętaj o tym, że zaczynając ćwiczenia fizyczne na początku powinieneś zwiększyć dawkę swojego leku. Szczegółowe zasady wprowadzania ćwiczeń i sportu do swojego życia zostały opisane w następnym rozdziale.
U osób z już rozpoznaną osteoporozą doskonałe są ćwiczenia izometryczne. Nie obciążają one nadmiernie szkieletu a zwiększają i wzmacniają masę mięśniową.

 

7.     Osteoporozę rozpoznaje się poprzez badanie densytometryczne. Wykonuj je raz na 5 – 10 lat.[2]

Zmiany skórne – Ciemniejszy kolor skóry u chorych na Addisona zazwyczaj jest jednym z objawów pojawiającym się przed wykryciem choroby. Jest to objaw choroby najbardziej charakterystyczny dla osób chorych na chorobę Addisona. Hiperpigmantacja skóry występuje tylko u chorych na Addisona o przyczynie autoimmunologicznej. Przyczyną ciemniejszego koloru skóry u chorych na Addisona są podwyższone stężenia ACTH, który z kolei pobudza wydzielanie melaniny, która odpowiada za pigmentację skóry.

Wielu chorych zauważa skłonność do pojawiania się siniaków na ich ciele. Jest to spowodowane przez hydrokortyzon. Jego zbyt wysokie dawki niekorzystnie działają na naczynia krwionośne, sprawiając, że są one bardziej kruche. Choć przy odpowiednich dawkach hydrokortyzon nie powinien dawać żadnych skutków ubocznych, skłonność do stłuczeń i krwiaków jest u prawie wszystkich chorych większa. Dlatego przy urazach, pobieraniu krwi, chorzy na Addisona mają większe prawdopodobieństwo pojawienia małych krwiaków podskórnych. Warto poinformować o tym osoby pobierające krew na badania diagnostyczne. Personel pielęgniarski powinien wykazać się zwiększoną troską i pielęgnacją dostępu naczyniowego w trakcie hospitalizacji osoby chorej na Addisona. Wiele kobiet skarży się na zwiększoną  utratę włosów. Jest to spowodowane niskimi stężeniami androgenów nadnerczowych. Poprzez to kobiety chore na Addisona tracą owłosienie pachowe i łonowe.

Zmiany psychiczne w chorobie Addisona są czymś naturalnym. Dolegliwości mogą być bardzo różne. Najczęściej są to tylko trudności w koncentracji, nerwowość lub spowolnienie. Niektóre osoby jednak doświadczają dużo poważniejszych problemów jak depresja, anoreksja, stała bezsenność i inne zespoły psycho – organiczne.[1]Przed rozpoznaniem choroby Addisona chorzy zazwyczaj są bardzo osłabieni, śpiący. Większość problemów znika wraz postawieniem rozpoznania i przyjmowaniem lekarstw. U wielu osób jednak chorobie Addisona współtowarzyszy niewydolność tarczycy (choroba Hashimoto). Jednym z głównych objawów choroby Hashimoto może być obniżony nastrój, rozdrażnienie oraz zmęczenie. Również choroba Addisona wpływa u chorych  bardzo często na obniżony nastrój a nawet depresję. Co więcej dochodzi stres związany z istnieniem samej choroby, niepokój o przyszłość jak również różne osobiste problemy. Osoby z chorobą Addisona dużo gorzej radzą sobie z stresem niż inni. Stres jest wyczerpujący dla każdego organizmu. Jednak w przypadku chorych na Addisona jest on szczególnie dotkliwy, ponieważ organizm nie jest w stanie sam sobie z nim poradzić. Po okresie niepokoju jeśli chory nie wziął dodatkowej dawki hydrokortyzonu może się pojawić uczucie „totalnego wyczerpania”.  Wahania nastroju, agresywność i depresja i bezsenność mogą również być objawem zbyt wysokich hydrokortyzonu.  Problemy z zasypianiem mogą się pojawić jeżeli wieczorna dawka hydrokortyzonu była przyjęta zbyt późno. Lek powinien zostać przyjęty około godziny 18-tej lecz najpóźniej 4 godziny przed zaśnięciem. Z reguły bezsenność najczęściej pojawia się kiedy występują jakieś problemy rodzinne, zawodowe. Jest to częsty problemy również u zdrowych osób i zazwyczaj oznacza, że czymś się bardzo niepokoimy. Jeżeli jednak problemy ze snem pojawiają bez przyczyny a leki są przyjmowane o tej samej godzinie co zwykle może to oznaczać, że dobowa dawka przyjmowanego leku jest zbyt wysoka.

  1. Warmuz – Stagierska I., Błaszko – Błaszyk D, Sowiński J: Emotions and features of temperament in patients with Addison’s disease. W: Endokrynologia Polska, tom 61, Numer 1/2010, 90 –
  2. Marcinowska-Suchowierska E., Osteoporoza-komu zagraża, jak jej uniknąć, Wyd.Lekarskie PZWL, Warszawa 2004
  3. Sarah J. Baker, Katherine White, Addison’s disease Owner’s Manual, [http://www.addisons.org.uk/info/manual/page1.html], data dostępu: 29.08.2011 g. 12:00
  4. Francis S. Greenspan, David G. Gardner: Endokrynologia ogólna i kliniczna, Wyd. Czelej, Lublin 2004,  381 – 390

Anna A

Artykuł jest fragmentem pracy mgr udostępnionej w celach edukacyjnych. Kopiowanie i publikowanie zabronione.

Leave a reply

required