O przełomie nadnerczycowym

Przełom nadnerczowy czyli ostra niewydolność kory nadnerczy (ONKN) jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia wynikającym z niedoboru hormonów kory nadnerczy[1]

Przełom nadnerczowy może być pierwszym objawem choroby, jednak przeważnie u tych osób objawy choroby występowały już wcześniej lecz nie zostały zdiagnozowane jako niewydolność kory nadnerczy. Przełom nadnerczowy występuje jednak również u osób z rozpoznaną niewydolnością kory nadnerczy. Przyczyną jest zazwyczaj niewystarczające zwiększenie dawki hydrokortyzonu w sytuacjach w których jest to wymagane. Zagrożenie przełomem nadnerczowym jest większe u osób z pierwotną niewydolnością kory nadnerczy niż wtórną.[1] Do możliwych przyczyn wystąpienia przełomu nadnerczowego zaliczamy infekcje, biegunkę, wymioty. Przyczyną może być również uraz fizyczny, zabieg operacyjny, duży stres psychiczny oraz duży wysiłek fizyczny. Zawał mięśnia sercowego oraz udar mogą być kolejną przyczyną wystąpienia przełomu nadnerczowego.

 Jak postępować w przypadku wystąpienia przełomu nadnerczowego?

Bardzo ważna jest znajomość wczesnych objawów zagrażającego przełomu nadnerczowego a przede wszystkim zapobieganie jego wystąpieniu. Najwcześniejszym i najczęstszym pierwszym objawem jest utrata apetytu, nudności i zwiększony apetyt na sól. Po tych dyskretnych objawach mogą pojawić się wymioty, uczucie osłabienia, ogólnego rozbicia, bóle brzucha. Mogą również wystąpić bóle mięśniowe i stawowe, biegunka oraz zasłabnięcie. Objawy mogą być podobne do tych występujących w grypie. Bardzo istotne jest rozpoznanie tych objawów i wczesna profilaktyka wystąpienia przełomu nadnerczowych. Chory powinien jak najszybciej przyjąć dodatkową dawkę hydrokortyzonu a jeśli pojawiły się wymioty zgłosić się do lekarza lub do szpitalnej izby przyjęć. Niezbędne jest również edukacja najbliższych jak również współpracowników, opiekunów lub nauczycieli w przypadku dzieci. Zwiększona tolerancja na niekorzystne objawy wynikające z choroby może uśpić Twoją czujność. Pamiętaj, że według badań najczęstszą przyczyną przełomu nadnerczowego są infekcje żołądkowo – jelitowe (56%), kolejnym infekcje grypopodobne (17%), infekcje o ciężkim przebiegu (6%), uraz (4%), wysiłek fizyczny (2%) a stres psychiczny był powodem nadnerczowego tylko w 1%.[2]

Objawy przełomu nadnerczowego potrafią rozwinąć się w bardzo szybkim tempie. W przypadku zauważenia objawów przełomu nadnerczowego chory powinien wykonać iniekcję w postaci gotowego preparatu z hydrokortyzonu. Jest on w wstanie poprawić rokowanie chorego. Wezwanie pogotowia jest jednak zawsze priorytetem. Z uwagi na to, że w Polsce nie są dostępne gotowe zastawy do samodzielnego podania hydrokortyzonu przez chorego najważniejsze jest jak najszybsze wezwanie pogotowia.[1] Około 1/3 przełomów nadnerczowych ma miejsce poza domem. Konieczne jest zatem aby chory miał przy sobie zawsze informację na temat swojej choroby. Informacja ta powinna znaleźć się miejscu widocznym i który może być łatwo zauważony przez przechodniów oraz personel medyczny. Najczęściej w formie bransoletki, wisiorka, bądź kartki noszonej w portfelu. Niestety nigdy nie ma gwarancji, że personel pogotowia ratunkowego zauważy informację oraz będzie posiadał odpowiednią wiedzę o postępowaniu w przypadku przełomu nadnerczowego, ponieważ choroba Addisona jest rzadko spotykana w społeczeństwie. Dlatego warto mieć przy sobie również zawsze kartkę z krótką informacją od lekarza o chorobie i postępowaniu w nagłych sytuacjach zagrażających życiu. Z tych powodów, posiadanie przy sobie informacji na temat swojej choroby może w znacznym stopniu przyśpieszyć wdrożenie odpowiedniego leczenia. Dlatego noszenie bransoletki z nazwą choroby wydaje się być niezbędne w przypadku wszystkich chorych na chorobę Addisona.[3]

Bardzo częstą przyczyną wystąpienia przełomu nadnerczowego jest infekcja grypowa. Z tego powodu wszyscy chorzy powinni się regularnie szczepić się przeciwko grypie w na początku sezonu jesiennego. Szczepienia przeciwko grypie są najskuteczniejszym sposobem zapobiegania chorobie. Wszystkim chorym na chorobę Addisona poleca się również szczepienia przeciwko pneumokokom, które zabezpieczają przed zachorowaniem na zapalenie płuc spowodowane bakterią najczęściej powodującą zapalenie płuc. Możliwe jest podanie szczepionki, jednocześnie przeciw pneumokokom i grypie.[3]

1. Ambroziak U. , Przełom nadnerczowy [W:] T. Hryniewiecki (red.), Stany Nagłe, Medical Tribune, Warszawa 2011

2 Ambroziak U. , Bednarczuk T. , Zapobieganie rozwojowi przełomu nadnerczowego – zadanie dla lekarza i pacjenta, Medycyna po Dyplomie, vol 21, nr 1/201

3. Papierska L. , Pierwotna niedoczynność kory nadnerczy – jak uniknąć przełomu?, Medycyna po Dyplomie,Postępy w Endokrynologii i Diabetologii, Czerwiec 2010

Anna A.

Artykuł jest fragmentem pracy mgr udostępnionej w celach edukacyjnych. Kopiowanie i publikowanie zabronione.

Leave a reply

required