Choroba Addisona- definicja, objawy, przyczyny

Wiedza na temat choroby Addisona w Polsce  jest stosunkowo niewielka nie tylko wśród społeczeństwa ale także personelu medycznego. W Polsce nie jest dostępnych wiele publikacji poświęconych  chorobie Addisona. Nie został również napisany do tej pory żaden poradnik dla tych chorych. Co więcej niewielu lekarzy i naukowców podejmuje się prowadzenia badań na temat leczenia, diagnozowania i poprawy rokowań pacjentów z chorobą Addisona. Temat ten bywa również bardzo rzadko poruszony czasopismach medycznych, również tych z zakresu endokrynologii.

 Istota choroby Addisona

Choroba Addisona to inaczej pierwotna przewlekła niedoczynność kory nadnerczy. Jest to rzadka i nieuleczalna choroba.  Nadnercza są parzystym organem umiejscowionym na górnej części nerki. Jest to gruczoł wydzielania wewnętrznego, czyli hormony wydzielane są do krwi. Nadnercza są zbudowane z kory oraz rdzenia. Kora stanowi większą część organu i wytwarza kortyzol, aldosteron oraz androgeny ( męskie hormony płciowe m.in. testosteron i androsteron). W rdzeniu nadnerczy wytwarzana jest adrenalina oraz noradrenalina.  Choroba Addisona to zespół objawów spowodowany pierwotnym uszkodzeniem kory nadnerczy, który wynika z różnego stopnia niedoboru wydzielanych przez ten gruczoł hormonów: glikokortykosteroidów, mineralokortykoidów i androgenów nadnerczowych. [1]

Choroba Addisona została pierwszy raz opisana w połowie XIX wieku przez Thomasa Addisona. [8] Kortyzon został syntetyzowany jednak dopiero w 1949 roku. Od tego czasu chorzy na chorobę Addisona mogą być przyjmować leczenie substytucyjne, czyli uzupełniać poziom kortyzolu we krwi. Chorzy z chorobą Addisona mogą i prowadzą normalne życie. Przy prawidłowym przyjmowaniu leków chorym nie powinny doskwierać żadne dolegliwości. Nie ma również żadnych przeciwwskazań by pracować, uprawiać sporty i być aktywnym. Przy zwiększonej kontroli terapii możliwe jest zajście w ciążę i urodzenie zdrowego dziecka. Przewidywana długość życia osób chorych na chorobę Addisona jest w obecnych czasach taka sama jak średnia długość życia całej populacji. Mimo to wielu osobom doskwiera często uczucie zmęczenia oraz inne choroby towarzyszące. Wiele osób chorych na Addisona choruje również między innymi na cukrzycę, niedoczynność tarczycy, bielactwo, niedoczynność gruczołów płciowych i inne choroby. [2]

Osoby z niewydolnością kory nadnerczy muszą mieć wiedzę na temat swojej choroby, umieć zauważyć i rozpoznać niepokojące objawy. Jest to choroba, która raz rozpoznana pozostaje z  na całe życie. Prawidłowe przyjmowanie leków, przyjmowanie dodatkowych dawek hydrokortyzonu w sytuacjach stresowych oraz współpraca z lekarzem rodzinnym i endokrynologiem jest niezbędna. Regularne wizyty u endokrynologa powinny odbywać się co najmniej 1-2 razy w roku w celu monitorowania i korygowania leczenia. Konieczna jest również wiedza najbliższej rodziny na temat choroby by móc pomóc choremu. Lekceważenie niekorzystnych objawów może być poważnym zagrożeniem dla życia i zdrowia chorego na chorobę Addisona. Znajomość objawów i sygnałów, które mogą oznaczać, że przyjmowana dawka jest za wysoka lub niska umożliwia szybkie skorygowanie leczenia. Jest niewiele osób, które po rozpoznaniu choroby nie są w wstanie wrócić do pracy. Dotyczy to osób u których rozpoznanie postawiono bardzo późno i tych którzy mają wiele innych chorób towarzyszących. [12]

Choroba występuje bardzo rzadko, statystyki mówią o 110 zachorowaniach na 1 milion populacji. [5] Wiadomo również, że kobiety chorują częściej niż mężczyźni, relacja kobiety: mężczyźni to około 2,6 : 1. Przyczyny pierwotnej niedoczynności kory nadnerczy zmieniały się w ciągu lat. Kiedyś najczęstszą przyczyną była gruźlica. Obecnie najczęstszą przyczyną jest autoimmunologiczne zapalenie kory nadnerczy. Choroba ta jest rozpoznawana najczęściej u osób pomiędzy trzydziestym a pięćdziesiątym rokiem życia. Ponieważ wzrasta liczba osób chorych na AIDS spodziewa się, że będzie to coraz częstsza przyczyna niewydolności kory nadnerczy. [5]

U chorych u których przyczyną niewydolności kory nadnerczy jest autoagresja (80% przypadków choroby Addisona), często występują również inne choroby autoimmunologiczne. Najczęściej zdarza się, że oprócz choroby Addisona chorym towarzyszy niedoczynność lub nadczynność tarczycy. Większość chorób współistniejących to również choroby endokrynologiczne. Dlatego zdarzają się, że wśród chorób współistniejących cukrzyca typu I, niedoczynność przytarczyc, niedoczynność jajników oraz zespół policystycznych jajników. U osób u których niedoczynność kory nadnerczy ma podłoże autoimmunologiczne mogą towarzyszyć inne choroby z tej grupy. Wśród nich najczęściej spotyka się nieżyt zanikowy żołądka, niedokrwistość złośliwa, łysienie plackowate. Chorobie Addisona czasami towarzyszy również zespół wielogruczołowej niedoczynności dokrewnej (inaczej zespół Schmidta). W zespole tym dochodzi do niewydolności nadnerczy, przytarczyc, gonad oraz przedniego płata przysadki mózgowej. [5]

Choroba Addisona nie należy do chorób genetycznych, najczęściej jej przyczyna ma podłoże autoimmunologiczne

Objawy niewydolności kory nadnerczy przeważnie ujawniają się dopiero gdy około 90%  organu zostanie uszkodzone. Niewydolność kory nadnerczy może się objawić dopiero w sytuacji zwiększonego zapotrzebowania na kortyzol jak operacja, duży stres psychiczny. Objawy nie są typowe, dlatego często trudno jest tę chorobę wykryć. Do podstawowych objawy choroby zostały przedstawione w tabeli nr 1. [5]

Tab. 1 Objawy choroby Addisona

Częste objawy Rzadkie objawy
Osłabienie, zmęczenie Łaknienie soli
Brak apetytu Zawroty głowy
Zaburzenia elektrolitowe Bóle mięśni i stawów
Utrata wagi Anemia
Niskie ciśnienie tętnicze krwi Bóle brzucha
Ciemne zabarwienie skóry Biegunka
Nudności Umiarkowana hipoglikemia

Opracowano na podstawie Papierska L. , Pierwotna autoimmunologiczna niewydolność kory nadnerczy, Postępy Nauk Medycznych 2/2008, s. 132-137

Chorobie często towarzyszą zaparcia oraz biegunki. Utrata wagi, spowodowana jest obniżonym apetytem oraz odwodnieniem. U większości osób obniża się koncentracja, nastrój. Niekiedy występują również stany depresyjne. Osłabienie narasta w ciągu dnia.[5]

Bibliografia

 

  1. Bar – Andziak E. : Podstawy Endokrynologii, materiał pomocnicze dla studentów medycyny, Akademia Medyczna w Warszawie 2007, 51 – 57
  2. Marcinowska-Suchowierska E., Osteoporoza-komu zagraża, jak jej uniknąć, Wyd.Lekarskie PZWL, Warszawa 2004
  3. Jośko J., Stres w chorobach przewlekłych, Wyd. Lekarskie PZWL, Warszawa 2007
  4. Święcicki, Ł.: Depresja – zwykła choroba. Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2010
  5. Francis S. Greenspan, David G. Gardner: Endokrynologia ogólna i kliniczna, Wyd. Czelej, Lublin 2004,  381 – 390
  6. Warmuz – Stagierska I., Błaszko – Błaszyk D, Sowiński J: Emotions and features of temperament in patients with Addison’s disease. W: Endokrynologia Polska, tom 61, Numer 1/2010, 90 – 92
  7. Bogdan M., Krysiak R., Okopień B., Choroby nadnerczy w ciąży, Endokrynologia Polska, tom 60, numer 4/2009, 331 – 342
  8. Sarah J. Baker, Katherine White, Addison’s disease Owner’s Manual, [http://www.addisons.org.uk/info/manual/page1.html], data dostępu: 29.08.2011 g. 12:00

Anna A.

Artykuł jest fragmentem pracy mgr udostępnionej w celach edukacyjnych. Kopiowanie i publikowanie zabronione.

Leave a reply

required