Opieka nad pacjentem po przeszczepie nerki

Zadaniem opieki nad pacjentem po transplantacji nerki jest edukacja pacjenta, dobór optymalnego i zindywidualizowanego leczenia immunosupresyjnego, zapobieganie powikłaniom, wczesne ich wykrywanie oraz leczenie w przypadku wystąpienia. Leczenie immunosupresyjne ma za zadanie zapobieganie i leczenie odrzucania przeszczepu. Pacjent musi te leki przyjmować  codziennie, w w przeciwnym wypadku grozi mu utrata przeszczepu. Chorzy przyjmują najczęściej 2 lub 3 różne leki. Przez pierwsze 3 do 6 miesięcy ich dawki są wyższe, w późniejszym okresie mogą być stopniowo obniżane. Leki immunosupresyjne mają wiele działań niepożądanych. Należy do nich szkodliwe działanie na nerki, niedokrwistość, nadciśnienie, zaburzenia lipidowe. Mogą wystąpić zmiany kosmetyczne, zwłaszcza przy stosowaniu glikokortykosteroidów, takie jak łysienie, trądzik, nadmierne owłosienie, przerost dziąseł oraz otyłość. Po zabiegu transplantacji nerek pogorszenie czynności nerek może nastąpić już we wczesnym okresie jej funkcjonowania lub późnym. Przyczyny wczesne dzielimy na przednerkowe jak niewydolność serca i hipowolemię, nerkowe to ostre odrzucenie przeszczepu, nefrotoksyczność przyjmowanych leków oraz nawrót pierwotnej choroby. Do objawów ostrego odrzucania przeszczepu zaliczamy spadek diurezy, wzrost ciśnienia tętniczego, ból w okolicy przeszczepu oraz stan podgorączkowy. W badaniach laboratoryjnych jest zwiększone stężenie kreatyniny w surowicy krwi o 10 do 25%. Przyczyny późnego pogorszenia funkcji przeszczepionej nerki dzielimy na nerkowe i pozanerkowe.  Wśród nerkowych wymieniamy między innymi: nawrót choroby podstawowej, nefrotoksyczność leków przyjmowanych przez pacjenta, późne i ostre odrzucanie przeszczepu, śródmiąższowe zapalenie przeszczepionej nerki spowodowane zakażeniem układu moczowego. Najczęstszą przyczyną utraty funkcji przeszczepionej nerki jest przewlekła nefropatia przeszczepu. Przyczyny pozanerkowe, zwane  inaczej urologicznymi późnej utraty funkcji przeszczepu to utrudniony odpływ moczu, kamica oraz zwężenie moczowodu.

Powikłań po przeszczepieniu nerki jest bardzo wiele, dlatego w niniejszej pracy zostaną one tylko wymienione i niektóre krótko scharakteryzowane. Chorzy po transplantacji nerki z powodu intensywnego leczenie immunosupresyjnego mają większą skłonność do infekcji i zakażeń. Częstsze są zarówno infekcje wirusowe jak i bakteryjne. U chorych spotykamy zakażenia oportunistyczne jak Toxoplasma gondii, Candida, Legionella, Pneumocystis carinii i inne. Wśród zakażeń wirusowych najważniejsza jest infekcja cytomegalią. Występują również nawroty gruźlicy, zakażenia grzybicze.  W celu profilaktyki zakażeń pacjenci powinni mieć rutynowo wykonywane posiewy moczu. Wczesna identyfikacja umożliwia skuteczniejsze leczenie pacjenta. Pozostałe powikłania to cukrzyca potransplantacyjna, czyli cukrzyca która rozwinęła się u osoby, która przed zabiegiem nie chorowała na cukrzycę. Może występować również dyslipidemia, choroba metaboliczna kości oraz powikłania sercowo – naczyniowe. U chorych po transplantacji nerki częściej występują choroby nowotworowe. Najczęściej występuje rak skóry. Jest to zazwyczaj rak płaskonabłonkowy, który rzadko daje przerzuty. Po operacji, tak samo jak przed nią u chorych może występować niedokrwistość.

Po wypisie ze szpitala pacjent jest obejmowany opieką przez poradnie transplantacyjną. Wizyty odbywają raz na 1 do 4 tygodni. W poradni transplantacyjnej monitorowana jest funkcja przeszczepionej nerki, modyfikowane leczenie immunosupresyjne oraz odbywa się monitorowanie stężeń leków immunosupresyjnych. Wykonywane są posiewy moczu oraz leczone wszelkie powikłania związane z transplantacją nerki jak dyslipidemia, nadciśnienie, niedokrwistość oraz zaburzenia wodno – elektrolitowe. U pacjentów po transplantacji szczepionki z żywymi drobnoustrojami są przeciwwskazane. Natomiast szczepienia przeciwko grypie są zalecane by były wykonane raz w roku. Co 3 do 5 lat powinny być wykonywane szczepienia przeciwko pneumokokom. Chory powinien się również doszczepiać przeciw WZW typu B w zależności od od ilości przeciwciał.

Chory, u którego dochodzi do niewydolności przeszczepionej nerki może być ponownie zakwalifikowany do transplantacji nerki. Ze względu na dużą liczbę czynników ryzyka ocena stanu pacjenta przed ponowną transplantacją musi być bardzo szczegółowa. Gdy retransplantacja jest niemożliwa, decyzja odnośnie wyboru dializy otrzewnowej lub hemodializy powinna być podejmowana wspólnie z pacjentem. Nie ma ogólnych przeciwwskazań co do wyboru sposobu leczenia nerkozastępczego u pacjenta, który miał wcześniej wykonaną transplantacje, chyba, że wynikają one z indywidualnej sytuacji chorego.

Anna A.

Artykuł jest częścią pracy licencjackiej udostępnioną w celach edukacyjnych. Kopiowanie i publikowanie zabronione

Leave a reply

required