Czepkowanie i zapomniane tradycje pielęgniarstwa.

Czepkowanie jest pierwszą i zarazem najważniejszą uroczystością w życiu każdej pielęgniarki. Jest to ceremonia nałożenia przyszłej pielęgniarce czepka – symbolu zawodu, a także znaku pierwszego stopnia wtajemniczenia zawodowego. Podczas celebry uczniowie są zapoznawani z historią białego czepka, z jego symboliką oraz znaczeniem prawnym. Zadaniem czepkowania jest oddziaływanie na emocje uczniów i tworzenie hierarchii wartości. Czepkowanie tworzą cztery podstawowe elementy.

Są to:
1. nakładanie czepka na głowę absolwentów pielęgniarstwa przez nauczyciela,
2. zapalenie świecy i umieszczenie jej na świeczniku w kształcie Eskulapa
( wąż oplatający czarę zawierającą na górnym końcu lekarstwa ),
3. złożenie przez uczniów ślubowania,
4. odśpiewanie hymnu pielęgniarskiego.

Ślubowanie pielęgniarskie
„Z głęboką czcią i dumą przyjmuję
Dany mi symbol pielęgniarki,
Ślubuję, że uczynię wszystko,
Aby stał się on w praktyce
Symbolem wszystkiego co dobre,
Ludzkie i szlachetne.
Będę przestrzegać zasad etyki zawodowej,
Rzetelnie przygotowywać się
Do przyszłej pracy zawodowej.
Zawsze będę służyć pomocą 
Potrzebującym, słabszym i cierpiącym.
Ślubuję dbać o honor uczelni,
Wzbogacać jej tradycje i dorobek.
Ślubuję „[3]

Paskowanie  to uroczyste nałożenie aksamitnego paska na wyłogu czepka. Wg Jadwigi Iżyckiej w Polsce pierwsze paskowanie odbyło się w warszawskiej szkole pielęgniarstwa. Polegało ono na odwzorowaniu zwyczajów amerykańskich szkół pielęgniarskich. Składało się z założenia na czepek pielęgniarski uczennic, jednego, wąskiego paska, na pół roku przed ukończeniem szkoły. Historia trzech pasków umieszczonych poprzecznie na wyłogu czepka sięga czasów wprowadzenia w naszym kraju kształcenia w liceach medycznych, a później w medycznym studium zawodowym. Ten wąski pasek czyli aksamitka na czepku posiada własną, odrębną historię.
„Dawne prawo noszenia aksamitnych kapturków we Francji miały tylko kobiety
wysoko urodzone pochodzące ze szlacheckich rodów. Na dworze Królowej Francji
Marii Medycejskiej była położna – mieszczka Loysy Bourgeois Doursier (1563-1636
r.), która w czasie gdy przychodzili na świat następcy tronu, wykazywała się
niezwykłymi umiejętnościami i wiedzą położniczą. W dowód wdzięczności i uznania
królowa nadała jej przywilej noszenia aksamitnego kapturka, aksamitnego kołnierza
i złotego łańcucha. W związku z powyższym, aksamitka miała odzwierciedlać
profesjonalizm położnej, później również pielęgniarki. Inne źródła podają, iż
aksamitka uzewnętrznia na wzór wojskowy rangę osoby w zawodzie (uczennica,
pielęgniarka).” [3]

Prawo do noszenia oznak zawodu reguluje pismo okólne Ministra Zdrowia z dnia 8 lutego 1950 roku (Dz. U. Min. Zdr. z dn. 5 lutego 1950 r.), które podaje, że : „pielęgniarki, które ukończyły szkołę pielęgniarek lub złożyły państwowy egzamin,
mogą nosić na czepkach pasek szerokości 2 cm w kolorze czarnym (czerwonym – położna, niebieskim – dietetyczka). Zgodnie z pismem, zabrania się noszenia wyżej podanych oznak przez inny personel.” [3]

 Międzynarodowy Dzień Pielęgniarki  jest świętem obchodzonym przez WHO, a ustanowiony został decyzją Międzynarodowej Rady Pielęgniarek na Kongresie w Meksyku w roku 1973. Data święta pielęgniarek nie jest przypadkowa. 12 maja to rocznica urodzin matki współczesnego pielęgniarstwa – Florence Nightingale. Dzień ten to święto wszystkich osób wykonujących zawód pielęgniarki na całym świecie. Dzień, w którym grupa zawodowa pragnie zwrócić uwagę na problemy pielęgniarstwa i miejsce pielęgniarki w opiece zdrowotnej. Każdego roku Międzynarodowa rada Pielęgniarek ogłasza hasło obchodów święta , w roku 2010 brzmi ono następująco: „Pielęgniarki dbają o jakość, służą społeczeństwu. Są liderami opieki długoterminowej”.
Dzień 12 maja symbolizuje również wzmocnienie przekazu informacji o sytuacji pielęgniarstwa w społeczeństwie. Drugim znaczeniem tego święta jest znaczenie oceniająco – wartościujące, tego dnia zasłużone pielęgniarki są wyróżniane.

1. Kopaliński W, Słownik symboli, Wiedza Powszechna Warszawa 1990, ISBN 83-214-0746-3, http://c.wrzuta.pl/wo5930/207c54ee0001da714915ebd0/0/wl, data wejścia 20.03.2010
2. www.pp.viamedica.pl, Zarzycka D., Dobrowolska B., Ślusarska B., „Symbole i ceremonie zawodowe pielęgniarstwa – relikt przeszłości czy wartość zawodowa?” str. 55, data wejścia 6.04.2010
3. Ślusarska B., Zarzycka D., Zahradniczek K., Podstawy pielęgniarstwa. Założenia teoretyczne, tom I, Lublin 2004, str. 47-54,
4. Stanowisko XV Krajowego Zjazdu Polskiego Towarzystwa Pielęgniarskiego w sprawie ustalenia wzoru munduru galowego pielęgniarki i pielęgniarza z dnia 28.11. 2009 roku.
5. Tokarski J., Słownik wyrazów obcych, Warszawa 1979, wyd. PWN, str. 718
6. Kopaliński W., Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych www.slownik-online.pl, data wejścia 1.02.2010
7. Sposób E., Zarzycka D., Wartość symboli zawodowych pielęgniarstwa w opinii młodzieży szkół średnich [w] Wizerunek pielęgniarki i położnej na tle nowych wyzwań w pielęgniarstwie polskim i europejskim, Materiały pokonferencyjne, Warszawa 2009, str. 65-74,

Justyna M.

Artykuł jest częścią pracy licencjackiej udostępnioną w celach edukacyjnych. Kopiowanie i publikowanie zabronione.

Leave a reply

required